Ειδήσεις
Την Παρασκευή 19 και το Σάββατο 20 Ιουνίου 2026 πραγματοποιήθηκε η τρίτη έκδοση του Τhe Lyceum Project 2026, στο Ωδείο Αθηνών, με θέμα “Αλληλένδετη Νοημοσύνη: Έμβια. Προγονική. Τεχνητή”. Για δύο μέρες, ένας ενεργός κόμβος διαλόγου και ιδεών κατάφερε να δημιουργήσει μια κοινότητα, μια σχέση συνύπαρξης. Από την αρχή των συζητήσεων, ξετυλίχθηκε το νήμα που ενώνει διαφορετικές επιστήμες, φορείς, κουλτούρες και τελικά ανθρώπους προς αναζήτηση κοινού νοήματος και κοινής ματιάς στον κόσμο γύρω από τη σχέση του ανθρώπου με τη Φύση και την τεχνολογία.
Περί Έμβιας Νοημοσύνης
Η πρώτη μέρα της διεπιστημονικής συνάντησης, Παρασκευή 19/6, ήταν αφιερωμένη στην Έμβια Νοημοσύνη.
Το καλωσόρισμα και το γενικό πλαίσιο της συνάντησης έδωσε ο Βαγγέλης Καρκαλέτσης (Πρόεδρος ΕΚΕΦΕ “Δημόκριτος”) ο οποίος τόνισε ότι «Αυτό το σύγχρονο Λύκειο επιδιώκει να γίνει ένας τόπος συνάντησης της φιλοσοφίας, της επιστήμης, της τεχνολογίας, των τεχνών, της πνευματικότητας και της κοινωνίας. Όχι απλώς για να ανταλλάξουμε ιδέες, αλλά για να χτίσουμε διαδρομές μέσα σε έναν ολοένα και πιο σύνθετο κόσμο. Η πρόοδος απαιτεί διάλογο μεταξύ επιστημόνων και φιλοσόφων, μηχανικών και πολιτικών, πολιτών και ακαδημαϊκών. Απαιτεί χώρους όπου διαφορετικές μορφές γνώσης μπορούν να συναντηθούν και όπου η διαφωνία μπορεί να γίνει πηγή διορατικότητας αντί για διαίρεση».
Στον χαιρετισμό του ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου επεσήμανε ότι η Τεχνολογία είναι ένας τομέας με ανθρώπινες, κοινωνικές και ηθικές πτυχές και όχι αμιγώς τεχνοκρατικές. Αναφερόμενος στο εμβληματικό AΙ Pharos Factory και στον υπερυπολογιστή «Δαίδαλο», έδωσε έμφαση στην πρόθεση της Ελληνικής Κυβέρνησης να «είναι η Ελλάδα σημαντικός συνομιλητής στον παγκόσμιο και ευρωπαϊκό διάλογο για την Τεχνητή Νοημοσύνη».
Στη σημασία της προσπάθειας για την αναγέννηση του Λυκείου του Αριστοτέλη και την αξία της διεπιστημονικότητας με στόχο την ευημερία όλων των μορφών ζωής εστίασε η Αλεξάνδρα Μητσοτάκη (Συνιδρύτρια και Πρόεδρος, World Human Forum). Όπως σημείωσε: «Αν νοημοσύνη σημαίνει μάθηση, προσαρμοστικότητα, επίλυση προβλημάτων και επίτευξη στόχων, τότε ναι, χρειαζόμαστε και τις τρεις αυτές μορφές νοημοσύνης τις οποίες φέρνουμε σήμερα σε δημιουργική συνάντηση, προκειμένου να αντιμετωπίσουμε τη μεγαλύτερη πρόκληση απ’ όλες: την προστασία της ζωής στον μικρό μας πλανήτη, το μοναδικό σπίτι που διαθέτουμε».
Παρουσία του Μητροπολίτη Λαοδικείας, Θεοδώρητου, ο Πατέρας Ιωάννης Χρυσαυγής διάβασε μήνυμα του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου που υπογραμμίζει την ανάγκη για πνευματικό προσανατολισμό και αναζήτηση νοήματος. Ο λόγος του κατέληξε συμπερασματικά: «Καὶ γιὰ τὴν περίοδο τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης θὰ παραμείνει σὲ ἰσχὺ ἡ ἀλήθεια ὅτι ἡ διαχείριση τῶν ἐπιτευγμάτων τοῦ πολιτισμοῦ εἶναι πολυπλοκώτερη καὶ δυσχερέστερη ἀπὸ τὴν παραγωγή τους. […] Συνεχίζουμε νὰ ἀναζητοῦμε αὐθεντικὸ νόημα ζωῆς και υπαρξιακό προσανατολισμό, να φιλοσοφούμε, νὰ θαυμάζουμε τὸ κάλλος τῆς φύσης, νὰ ἀφουγκραζόμαστε τὴ φωνὴ τοῦ οὐρανοῦ. Μαζὶ μὲ τὴν τεχνητὴ νοημοσύνη, ἀμείωτο παραμένει τὸ κῦρος τοῦ διπτύχου “ἔμβια καὶ προγονική” νοημοσύνη στὸ πλαίσιο τῆς ὁλιστικῆς “ἀλληλένδετης νοημοσύνης”».
Η Ruth Defries (Columbia University) άνοιξε το κυρίως πρόγραμμα της εκδήλωσης με την ομιλία της «Αλληλένδετες Νοημοσύνες», κατά την οποία εστίασε στα διδάγματα που μπορούν να δώσουν στην ανθρωπότητα και στην ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης οι στρατηγικές λειτουργίας της φύσης. «H φύση επιδεικνύει ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα. Αυτή την οπτική χρειάζεται να αξιοποιήσουμε» εξήγησε.
Στη συζήτηση που ακολούθησε με τίτλο «Η Σοφία των Οικοσυστημάτων», ο Νiki Mardas (Global Canopy) συντόνισε ένα συναρπαστικό διάλογο μεταξύ του Armand Marie Leroi (Imperial College London) και του Yadvinder Malhi (University of Oxford), καλώντας κοινό και συνομιλητές να αναρωτηθούν: «Είναι ένα οικοσύστημα μια μορφή νοημοσύνης; Σκέφτεται το δάσος;». Τα μονοπάτια της συζήτησης οδήγησαν προς την πολυπλοκότητα των οικοσυστημάτων και τη διάκριση νοημοσύνης, συνείδησης και υποκειμενικών εμπειριών των όντων.
Η συζήτηση του Adam Elman (Google) με τον Βαγγέλη Καρκαλέτση εξερεύνησε χρήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης όσον αφορά στην πρόγνωση, τη συλλογή και τον εκδημοκρατισμό δεδομένων για την προστασία της φύσης. Ο Adam Εlman εξήγησε ότι «Τα δεδομένα από μόνα τους δεν αρκούν αλλά χρειάζεται να παράγεται ουσιαστική γνώση και συμπεράσματα». Μάλιστα, μοιράστηκε πληροφορίες για διαφορετικά project με χρήση μοντέλων ΤΝ της Google τα οποία, σε συνεργασία με άλλους φορείς, μπορούν να υποστηρίξουν την προστασία του πλανήτη.
Η ημέρα έκλεισε με το πάνελ «Επανεξετάζοντας την έννοια της νοημοσύνης: πέρα από τα όρια του εγκεφάλου», σε συντονισμό της Ruth DeFries. Ο Paco Palvo (University of Murcia) επισήμανε πως δεν εκτιμούμε ότι η νοημοσύνη είναι μια ενσώματη λειτουργία που δεν εδράζει μόνο στον εγκέφαλο και αναρωτήθηκε μήπως η εξάρτηση από την τεχνολογία μάς κάνει «να μαθαίνουμε όλο και περισσότερα για όλο και λιγότερα». Ο Μοrten L. Kringelbach (Oxford University/Aarhus University) αναφέρθηκε στη συλλογική νοημοσύνη. «Στη μελέτη του εγκεφάλου, αυτό που ξεχωρίζει είναι η σημασία της κοινωνικής σύνδεσης. Φαίνεται να συνδέεται άμεσα με κάτι παλαιότερο, κάτι αρχέγονο. Οι ρίζες του δεν βρίσκονται μόνο στην ιατρική, αλλά και σε παλαιότερους τρόπους γνώσης…» επεσήμανε, παραπέμποντας στο σενεγαλέζικο ρητό: «Οι άνθρωποι είναι το φάρμακο των ανθρώπων».
Μέσω δύο “Walk the talk” τοποθετήσεων, ο Εμμανουήλ Στρατάκης (ΙΗΔΛ-ΙΤΕ) και η Νίκη Ευελπίδου (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών) εξήγησαν πώς η σοφία της φύσης εμπνέει και καθοδηγεί την έρευνά τους, από την κατασκευή «έξυπνων» υλικών με ιδιότητες παρόμοιες με αυτές π.χ. των φτερών του τζιτζικιού έως την κατασκευή υφάλων από φυσικά υλικά για την προστασία των ακτών.
Το Σάββατο 20/6 ήταν αφιερωμένο στην Προγονική Νοημοσύνη, τους Νέους Ερευνητές και στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Περί Προγονικής Νοημοσύνης
Στο καλωσόρισμα της δεύτερης ημέρας, η Αλεξάνδρα Μητσοτάκη ανέδειξε την έμπνευση πίσω από το θέμα του φετινού The Lyceum Project, ενώ η Γιάννα Ανδρονοπούλου (Microsoft) αναφέρθηκε τόσο τη στήριξή τους στον θεσμό όσο και στην καθοριστική πρόκληση της εποχής μας για την «εμπιστοσύνη ότι τα δεδομένα μας προστατεύονται».
«Σήμερα εξακολουθούμε να χρειαζόμαστε την ανθρώπινη σοφία» υποστήριξε η Angie Hobbs FRSA (University of Sheffield) μιλώντας για την Τεχνητή Νοημοσύνη, την Ευδαιμονία και τα Διδάγματα που αντλούμε από τον Αριστοτέλη.
Στα μονοπάτια της Αριστοτελικής Φιλοσοφίας κινήθηκε και η επόμενη συζήτηση («Η φύση δεν κάνει τίποτα χωρίς σκοπό»). Ο συντονιστής Σπυρίδων Ράγκος (Πανεπιστήμιο Πατρών) ανέλυσε την έννοια του σκοπού στη φιλοσοφία του Αριστοτέλη και επεσήμανε την αντίληψη «του κόσμου ως ένα». Στην Αριστοτελική Φιλοσοφία «η ζωή είναι κάτι που διαπερνά ολόκληρο το σύμπαν. Είναι παρούσα στα φυτά, στα ζώα και δεν θα πρέπει να θεωρείται κάτι περιορισμένο ή απομονωμένο» σημείωσε ο Στασινός Σταυριανέας (Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο), ενώ ο Ευάγγελος Πρωτοπαπαδάκης (ΕΚΠΑ) αναφέρθηκε και στη Στωική Σχολή: «Για τους Στωικούς, η θεία αρχή δημιούργησε το σύμπαν και το διαπερνά, ως μια θεϊκή φωτιά που το ενοποιεί».
Η γεωλογία συνάντησε την αρχαιολογία στη συζήτηση «Κλιματικές και περιβαλλοντικές αλλαγές: η αρχαία σοφία». Συνομιλώντας με την Νίκη Ευελπίδου, η Anca Dan (École Normale Supérieure) κατέληξε με ένα παράδειγμα από την ρωμαϊκή εποχή «Επί Τιβερίου, υπήρξαν συζητήσεις για την αλλαγή της κοίτης του ποταμού Τίβερη, ο οποίος πλημμύριζε τη Ρώμη. Τελικά, ο αυτοκράτορας δεν άλλαξε την πορεία του ποταμού. Ίσως αυτό να αποτελεί ένα μάθημα για σήμερα».
Στη βαθιά στοχαστική ομιλία του ο πατέρας Ιωάννης Χρυσαυγής (Οικουμενικό Πατριαρχείο) αναφέρθηκε στην ευθύνη της Εκκλησίας να ακούει και να έχει το θάρρος να εισέλθει σε διάλογο για τα καίρια ζητήματα της εποχής μας. «Η Τεχνητή Νοημοσύνη καταδεικνύει τις ρωγμές της ζωής μας. Ίσως μας υποχρεώσει να επαναπροσδιοριστούμε, να επανανοηματοδοτήσουμε τον ρόλο της ανθρωπότητας στον κόσμο και να ανακαλύψουμε πραγματικά τις αξίες μας. Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να έχει κεντρική θέση στη διαμόρφωση μιας κοινωνίας προσανατολισμένης στο κοινό καλό και στον κοινό μας πλανήτη» ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Για ό,τι μας ενώνει» συνομίλησαν οι Στέφανος Gandolfo (Athens Columbia Global Center), Δημήτρης Βασιλειάδης (Ελληνο-Ινδική Εταιρεία Πολιτισμού & Ανάπτυξης), Laymert Garcia Dos Santos και Wakanyi Macharia-Hoffman (Utrecht University). Σε συντονισμό του Sergio Imparato (Harvard University, CHS Greece), ανέδειξαν φιλοσοφικές προσεγγίσεις σχετικά με τη φύση, από την Κίνα, την Ινδία, τις παραδόσεις ιθαγενών λαών της Βραζιλίας και την αφρικανική φιλοσοφία Ubuntu.
«Η Γη, όπως κι εμείς, χρειάζεται περισσότερη φροντίδα. Να αναπτύξουμε μια κουλτούρα της φροντίδας. Φροντίδα του ενός προς τον άλλο. Και ίσως αυτό να μας πάει στην επόμενη χιλιετία και να μας δώσει τη δυνατότητα να αναπτύξουμε άλλους κόσμους» υπογράμμισε ο αρχηγός του ιθαγενούς λαού των Κρενάκ και ακτιβιστής Ailton Krenak στην πρώτη από τις δύο κεντρικές ομιλίες της ημέρας. Γνωστός για τις πολύτιμες οικο-φιλοσοφικές παρεμβάσεις του, τόνισε ότι η λογική της «εξαγωγής δεδομένων» από τη φύση, παραπέμπει στη χωρίς όριο και με καταστροφικές συνέπειες εξαγωγή αγαθών από τη φύση. Στο βήμα της συνάντησης τον υποδέχτηκε η Φαλή Βογιατζάκη (Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή), διαβάζοντας σκέψεις του Άγγελου Γουλανδρή από την ομιλία του το 1990 όταν, μαζί με τον Ailton Κrenak, βραβεύτηκαν από το Ίδρυμα Ωνάση για την προσφορά τους στο περιβάλλον.
Το The Lyceum Project τίμησε με την παρουσία του το μεσημέρι του Σαββάτου ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.
Young Scholars’ Session
Και φέτος, το The Lyceum Project ανέδειξε τη νέα γενιά ερευνητών/τριών. Στο Young Scholars’ Session, σε συνεργασία με το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών στην Ελλάδα του Πανεπιστημίου Harvard, οι Ανδρέας Αθανασάκης, Δημήτρης Χατζηθεοδοσίου, Αναστασία-Σταυρούλα Βαλταδώρου και William Dorrell εξερεύνησαν την αλληλένδετη σχέση μεταξύ των τριών μορφών νοημοσύνης, μέσα από διεπιστημονικές προσεγγίσεις.
Περί Τεχνητής Νοημοσύνης
Το τρίτο μέρος του Τhe Lyceum Project εμβάθυνε στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Σε μια ομιλία που γεφύρωσε την προγονική με την τεχνητή νοημοσύνη, ο Edward Harcourt MBE (University of Oxford) κατέληξε ότι «ένα από τα πιο σημαντικά ερωτήματα στην ηθική της τεχνητής νοημοσύνης είναι το πώς θα πρέπει να διαμορφωθεί ένα οικοσύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης ώστε να πραγματώνει την αξία του πλουραλισμού».
Ο συμπεριληπτικός σχεδιασμός βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης με τίτλο «Τεχνητή Νοημοσύνη από και για όλους τους ανθρώπους», που συντόνισε η Κatie Evans (IEEE SA). O Benjamin Rosman (University of the Witwatersrand) ανέφερε ότι «ενδέχεται να χτίζουμε ένα μέλλον που δεν είναι ευθυγραμμισμένο με τα ανθρώπινα συμφέροντα, και αυτό είναι κάτι που πρέπει επειγόντως να αντιμετωπίσουμε». Ο Ali-Reza Bhojani (University of Birmingham) έθεσε το ζήτημα της σκοπιμότητας της ανθρώπινης νοημοσύνης γενικότερα, και πολλών προσεγγίσεων που βασίζονται σε μια υλιστική αντίληψη του κόσμου. Από την πλευρά της, η Wakanyi Macharia-Hoffman εξέφρασε τη θέση πως «Μόνο όταν ένα πρόβλημα μάς αφορά άμεσα μπορούμε να κατανοήσουμε πώς οι προτεινόμενες λύσεις ενδέχεται να δημιουργήσουν νέα προβλήματα».
Η σημασία δημιουργίας ενός δικτύου φορέων για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης προς αναχαίτιση της αλλαγής του κλίματος, τα κριτήρια αξιολόγησης, αλλά και η έλλειψη αξιοποιήσιμων δεδομένων για το ενεργειακό κόστος και την αποτελεσματικότητά της τέθηκαν στο τραπέζι της συζήτησης «Τεχνητή Νοημοσύνη από και για τον Πλανήτη». Στο πάνελ, που συντόνισε ο Γιάννης Μαστρογεωργίου (Ειδική Γραμματεία Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού), συμμετείχαν οι Radia Funna (Βuild n Blaze), Uday Khemka (N.J. Khemka Foundation) και Στέλιος Καρόζης (ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος).
Ανακεφαλαιώνοντας βασικά σημεία από τον διάλογο των δύο ημερών, οι Jeremy Lent (Ecocivilization Coalition) και Νικόλας Πρεβελάκης (Harvard University, CHS Greece) εστίασαν στην αλληλένδετη σχέση μεταξύ των διαφορετικών μορφών νοημοσύνης. «Είμαστε βαθιά συνδεδεμένοι με κάθε μορφή ζωής· είμαστε μέρος της ίδιας της ζωής και αποτελούμε μία από τις εκδηλώσεις της» κατέστησε σαφές ο Βρετανός βραβευμένος συγγραφέας και στοχαστής, απορρίπτοντας τον δυαδισμό της δυτικής σκέψης, η οποία διαχωρίζει τον άνθρωπο από τη φύση.
Στο πνεύμα της αλληλένδετης σχέσης όσων αναφέρθηκαν ένα πορτοκαλί κουβάρι ξετυλίχθηκε από κάθε ομιλητή/τρια προς τον/την επόμενο/η δίνοντας την ευκαιρία με ένα διαδραστικό τρόπο να εκφράσουν σκέψεις ή συναισθήματα από την ολοκλήρωση του διημέρου. Την δράση οδήγησε η Μαρία Δαγιόγλου (επιστημονική υπεύθυνη του The Lyceum Project στο ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος).
Το διήμερο έκλεισε με έναν νυχτερινό σιωπηλό περίπατο στον αρχαιολογικό χώρο του Λυκείου του Αριστοτέλη, με την μουσική συνοδεία, σε κάποια σημεία, μελών του Κέντρου Παλαιάς Μουσικής του Ωδείου Αθηνών. Ο περίπατος κατέληξε στον «Κήπο του Παραδείσου» του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου, όπου ο μουσικός και ερευνητής Νίκος Ξανθούλης μίλησε για τον ρόλο της τέχνης στην αρχαιότητα και τη σημασία της σήμερα. Στη συνέχεια, με την αρχαία ελληνική λύρα του, συναντήθηκε μουσικά με τον Σωκράτη Σινόπουλο στην πολίτικη λύρα και τον Αλέξανδρο Ριζόπουλο στο νταούλι, παρασύροντας τους συμμετέχοντες σε έναν κύκλο μουσικής και χορού.
Τι κρατάμε από το φετινό The Lyceum Project 2026;
Πιστό στον στόχο του να αναβιώσει το πνεύμα του Λυκείου του Αριστοτέλη, το The Lyceum Project συνέχισε και φέτος να καλλιεργεί τον διεπιστημονικό διάλογο ανάμεσα στη φιλοσοφία, την Τεχνητή Νοημοσύνη και ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών και κοινωνικών πεδίων. Σκοπός του του είναι η δημιουργία ουσιαστικών συνεργασιών και η ανάδειξη μιας νέας αντίληψης που αναγνωρίζει την αλληλεξάρτηση ανθρώπου, φύσης και τεχνολογίας. Το βασικό μήνυμα που αναδείχθηκε είναι ότι η πρόοδος δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στην τεχνολογία. Προϋποθέτει σύνδεση, σεβασμό προς κάθε μορφή ζωής, φροντίδα και ενσυναίσθηση. Αξίες που μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για μια πρόοδο που υπηρετεί όχι μόνο τον άνθρωπο, αλλά το σύνολο της ζωής στον πλανήτη.
Η σπουδάστρια Διεύθυνσης Ορχήστρας Ήλια Κάλφα και η αρπίστρια Ερσίλια Μικρού (απόφοιτες της DSA το 2018) ερμηνεύουν ένα από τα αγαπημένα τους έργα, πλαισιωμένες από εξαιρετικούς μουσικούς που συμμετείχαν στο κοινό τους project. Η ηχογράφηση πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα δοκιμών του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών.
Η Ήλια σπούδασε Φυσική στο Μόναχο και στη συνέχεια Διεύθυνση Ορχήστρας στο Ωδείο Αθηνών. Από τον Σεπτέμβριο συνεχίζει τις σπουδές της στο Βασιλικό Ωδείο Βρυξελλών.
Η Ερσίλια παίζει άρπα από τα 9 της χρόνια. Αποφοίτησε από τη Royal Academy of Music στο Λονδίνο και ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό της στην Ορχηστρική Μουσική στο Πανεπιστήμιο Τεχνών του Βερολίνου. Από το 2025 είναι Κορυφαία Α’ Άρπα στην Εθνική Λυρική Σκηνή.
Πρελούδιο στο απόγευμα ενός φαύνου: Γραμμένο από το 1891 ως το 1894, το συμφωνικό αυτό έργο είναι εμπνευσμένο από το γνωστό ποίημα του μεγάλου Γάλλου συμβολιστή ποιητή Στεφάν Μαλαρμέ «Το απόγευμα ενός φαύνου» (1876). Στο ποίημα, ο αρχαίος ρωμαϊκός θεός των δασών σε μία κατάσταση μεταξύ ύπνου και ξύπνιου προσπαθεί να θυμηθεί μία συνάντησή του με όμορφες νύμφες που αντιστέκονται στο ερωτικό του κάλεσμα. Το Πρελούδιο του Ντεμπυσύ εκτελέστηκε για πρώτη φορά τον Δεκέμβριο του 1894 στο Παρίσι και αποτελεί έκτοτε εμβληματικό έργο του ιμπρεσιονισμού στη μουσική. Ένα αιθέριο σόλο του φλάουτου επαναλαμβάνεται και αναπτύσσεται με λεπτές αρμονικές αποχρώσεις και αισθησιακή ενορχήστρωση, στοιχεία που αποτυπώνουν τη ζεστή ατμόσφαιρα του μεσημεριανού ρεμβασμού.
Der Neurowissenschaftler und Psychiater Prof. Dr. Andreas Papassotiropoulos vom Departement Biomedizin und den Universitären Psychiatrischen Kliniken Basel ist in die Nationale Akademie der Wissenschaften Leopoldina aufgenommen worden. Die Wahl würdigt seine Forschung zu genetischen und molekularen Grundlagen von Lernen, Vergessen und Gedächtnis.
13. Juli 2026
Prof. Dr. Andreas Papassotiropoulos, Professor für Molekulare Neurowissenschaften an der Universität Basel, ist in die Nationale Akademie der Wissenschaften Leopoldina, Sektion Neurowissenschaften, gewählt worden. Die Leopoldina ist die älteste ununterbrochen bestehende Wissenschaftsakademie der Welt.
Για την Παγκόσμια Ημέρα Σκακιού, η οποία γιορτάζεται στις 20 Ιουλίου και καθιερώθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2019, από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, για να τιμήσει την επέτειο της ίδρυσης της Διεθνούς Σκακιστικής Ομοσπονδίας (FIDE) στο Παρίσι, το 1924. Το Αρχείο ΕΡΤ παρουσιάζει επεισόδιο της εκπομπής «ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ» αφιερωμένο στο σκάκι, την ιστορία και την ανάπτυξή του παιχνιδιού διεθνώς αλλά και ειδικά στον ελλαδικό χώρο.
Η εκπομπή γυρίστηκε το 1986, δύο χρόνια μετά την 26η Ολυμπιάδα Σκακιού, που διοργανώθηκε στην Θεσσαλονίκη.
Μιλούν πρωταθλητές και Έλληνες σκακιστές και παρουσιάζονται σημαντικές μορφές του παιχνιδιού από τον 19ο αιώνα μέχρι και τα τέλη του 20ου.
Στην εκπομπή παρουσιάζονται συνετεύξεις του Τάκη Δρεπανιώτη (timecode 12:20), που αναφέρεται στο σκάκι και στον παίκτη και του Κώστα Γαλάνη (timecode: 19:20), που αναφέρεται στο σκάκι και στον υπολογιστή.
Το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη παρουσιάζει τη νέα ηλεκτρονική έκδοση «Δώδεκα μικρές φανταστικές ιστορίες», η οποία συγκεντρώνει τα έργα των συμμετεχόντων στο Εργαστήριο Δημιουργικής Γραφής για την περίοδο 2024-2025, υπό την καθοδήγηση του συγγραφέα Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη.
Με αφετηρία μια κοινή δημιουργική άσκηση –τη συγγραφή ενός σύντομου διηγήματος στη σφαίρα του φανταστικού ή του μεταφυσικού, με κεντρικό άξονα ένα ζώο, ένα φυτό ή ένα αντικείμενο– οι συμμετέχοντες δημιούργησαν δώδεκα πρωτότυπες ιστορίες, καθεμία με τη δική της ξεχωριστή φωνή και αφηγηματική προσέγγιση.
«Δώδεκα μικρές φανταστικές ιστορίες» Νέα ηλεκτρονική έκδοση από το Εργαστήριο Δημιουργικής Γραφής
Οι Locomondo περιοδεύουν το καλοκαίρι του 2026 σε όλη την Ελλάδα, χαρίζοντας μοναδικές reggae και ska βραδιές. Σημαντικοί σταθμοί της καλοκαιρινής τους περιοδείας περιλαμβάνουν την Καλαμάτα για το Peloponnese Beer Festival στις 31 Ιουλίου και την Ακτή Αρετσούς στη Θεσσαλονίκη στις 4 Σεπτεμβρίου.
31 Ιουλίου 2026: 6ο Peloponnese Beer Festival (Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής), Καλαμάτα
5 Αυγούστου 2026: Λιμάνι Σάμης, Κεφαλονιά
13 Αυγούστου 2026: Σύμη
30 Αυγούστου 2026: Αστήρ Λατό Γαλάτσι
4 Σεπτεμβρίου 2026: Ακτή Αρετσούς, Καλαμαριά (Θεσσαλονίκη)
Πραγματοποιήθηκε στις 8 Ιουλίου 2026, στο Κέντρο Τύπου της ΓΓΕΕ η τελετή της αποδοχής δωρεάς της Δημοσιογραφικής Βιβλιοθήκης της οικογένειας Βοβολίνη προς την Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης.
Στην τελετή αυτή απηύθυνε χαιρετισμό ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας – αν και στην πραγματικότητα επέλεξε να προβεί σε μια ευρύτερη, ιστορικού χαρακτήρα τοποθέτηση καλύπτοντας την δημοσιογραφική πορεία Σπύρου και Κωνσταντίνου Βοβολίνη, με φόντο τον δημόσιο βίο της εποχής που κάλυψαν οι εκδοτικές τους δραστηριότητες. Ορισμένα από τα κύρια στοιχεία της τοποθέτησης Κ. Τασούλα:
«Περισσότερα από 1.000 βιβλία παραδίδονται σήμερα στη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης από την οικογένεια Βοβολίνη, η οποία πρωτοστάτησε στην έκδοση του Μεγάλου Ελληνικού Βιογραφικού Λεξικού και του περιοδικού Βιομηχανική Επιθεώρηση, η οποία πρωτοκυκλοφόρησε το 1934 και συνεχίζει σήμερα με άλλο όνομα, Οικονομική Επιθεώρηση.
Ο Σπύρος Βοβολίνης, τον οποίον είχα τη χαρά και την τιμή να έχω Προϊστάμενο καθώς υπήρξα ως φοιτητής συνεργάτης της «Βιομηχανικής Επιθεωρήσεως» όταν ήταν πλέον στην οδό Ζαλοκώστα 4, ήταν ένας άνθρωπος τακτικός, οργανωτικός, τυπικός. Δεν άφηνε τίποτε ανεξέταστο και τίποτε που να μην το τακτοποιήσει. Ήταν πολύ οργανωτικός με τη ζωή του, αλλά είχε οργανώσει και το τέλος του. Μας άφησε λοιπόν μία σύσταση· να μην γίνουν μνημόσυνα για αυτόν, αλλά να φροντίσουμε, μετά τον ενταφιασμό του να τον λησμονήσουμε. Δεν μπορούμε να πειθαρχήσουμε σε αυτήν τη σύσταση.
Δεν μπορούμε να λησμονήσουμε έναν ευπατρίδη της δημοσιογραφίας, έναν άνθρωπο ο οποίος στα 24 του μόλις χρόνια διεπίστωσε την ανάγκη να εκπροσωπηθεί δημοσιογραφικά και εκδοτικά η ελληνική βιομηχανία, η οποία τότε εκκινούσε τον δρόμο της προς τα μπροστά. Ήταν τότε που ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας Γεώργιος Πεσμαζόγλου, στο πρώτο τεύχος της «ΒΙΟΜΕΠ», έγραψε ένα άρθρο όπου έλεγε ότι δύο είναι οι πυλώνες της οικονομίας: το εμπόριο και η γεωργία. Δεν μίλησε για την βιομηχανία. Φανταστείτε λοιπόν πόσο πρωτοπόρος και πόσο καλά ιχνηλατούσε το μέλλον ο Βοβολίνης στα 24 του, τότε που εξέδωσε τη Βιομηχανική Επιθεώρηση, όταν κανένα άλλο έντυπο τότε στην Ελλάδα δεν ασχολείτο με τη βιομηχανία.
Η Βιομηχανική Επιθεώρηση, την οποία διηύθυνε ο Βοβολίνης μέχρι το ‘90, υπήρξε ένα σπουδαίο περιοδικό, ένα περιοδικό το οποίο τίμησε την ελληνική γλώσσα· τα ελληνικά στα οποία εγράφετο η «ΒΙΟΜΕΠ» ήταν πολύ σωστά. Πίστευαν οι συντάκτες της Βιομηχανικής Επιθεωρήσεως, υπό τις οδηγίες του Σπύρου Βοβολίνη, ότι η ελληνική γλώσσα συμπυκνώνει έναν αφάνταστο πλούτο, τον οποίο πρέπει να υπηρετούμε. Τα πολιτικά και οικονομικά σχόλια ήταν ανυπέρβλητα. Παρουσίαζε σε κάθε τεύχος την οικονομική επικαιρότητα, αλλά είχε και σχόλια πάνω στην πολιτική επικαιρότητα, και είχε μεγάλη έγνοια, να διατυπώνει σωστά τις εκφράσεις. […]
Ο Βοβολίνης ήταν πιο «βιομηχανόφιλος» ακόμα και από τους βιομήχανους. Πίστευε στη βιομηχανία περισσότερο απ’ όσο πίστευαν ακόμα και οι ίδιοι οι βιομήχανοι. Κι αυτό φαίνεται στην πολύ ωραία έκδοση της Τράπεζας της Ελλάδος, που εξιστορεί την ωραία περιπέτεια της Βιομηχανικής Επιθεώρησης. Βλέπουμε ότι ο Βοβολίνης μέσα στο διάβα των ετών προσπαθούσε να πείσει τους εκπροσώπους της βιομηχανίας να στηρίξουν συλλογικά τη Βιομηχανική Επιθεώρηση γιατί στην ουσία έτσι θα στήριζαν τον εαυτό τους, θα στήριζαν την ιδιότητά τους, θα στήριζαν το επάγγελμά τους.
Σε αυτή την προσπάθεια δεν έβρισκε πάντα ανταπόκριση. Ίσως γιατί η συλλογικότητα στην Ελλάδα είναι ένα ζητούμενο ακόμη και σήμερα. Οι περισσότεροι από εμάς θεωρούν ότι θα διευθετήσουν τις υποθέσεις τους ατομικά και όχι συλλογικά. Προφανώς δεν σκέφτονταν όλοι οι βιομήχανοι να υποστηρίξουν ένα περιοδικό το οποίο αντιμετώπιζε τη βιομηχανία ως στήριγμα της κοινωνίας, της οικονομίας, της εργασίας και της ανάπτυξης της Ελλάδος.
Ήταν υπερήφανος ο Βοβολίνης, όπως ήταν και ο αδερφός του. Ήταν κομψός, καλοντυμένος, ξεχωριστός άνθρωπος που είχε οργανώσει τη ζωή του και την είχε κυριολεκτικά υποτάξει στον σκοπό της Βιομηχανικής Επιθεώρησης. Οι άνθρωποι του περιοδικού αυτού ήταν η οικογένειά του. Η οικογένεια αυτή αργότερα συμπληρώθηκε από την αγαπημένη του ανιψιά, Αλεξάνδρα Βοβολίνη, η οποία προχωρά σήμερα σε αυτή τη χειρονομία, παραβιάζοντας σωστά την υπόδειξή του να τον ξεχάσουμε μετά από την αποχώρησή του από τη ζωή.
Είχα την τύχη ως φοιτητής της Νομικής, αρχές της δεκαετίας του ’80, μέσω του αείμνηστου Ευάγγελου Αβέρωφ, να γνωρίσω τον Σπύρο Βοβολίνη και να εργαστώ για λίγα χρόνια στη Βιομηχανική Επιθεώρηση, κρατώντας τη στήλη της κριτικής βιβλίου αλλά και πηγαίνοντας σε εκδηλώσεις στις οποίες ήταν καλεσμένος ο ίδιος και, λόγω ηλικίας ή λόγω κάποιας άλλης υποχρεώσεως, δεν μπορούσε να πάει. Και θυμάμαι πάντα, με τι σεβασμό με αντιμετώπιζαν όταν έλεγα ότι έρχομαι εκ μέρους της Βιομηχανικής Επιθεώρησης. […]
Αυτό λοιπόν το περιοδικό, αυτό το εκδοτικό επίτευγμα διέθετε ένα απόθεμα γνώσεων, τη Δημοσιογραφική Βιβλιοθήκη των αδερφών Βοβολίνη που ήταν μια πολύτιμη πηγή στην οποία οι συνεργάτες του εντύπου κατέφευγαν συχνά.
Και αυτή η Δημοσιογραφική Βιβλιοθήκη σήμερα παραδίδεται στην Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης. Ένας πλούτος γνώσεων, ένας πλούτος σπάνιων βιβλίων από τα οποία αντλούσαν γνώση και εμπειρία οι συνεργάτες της Βιομηχανικής Επιθεώρησης και του περίφημου Βιογραφικού Λεξικού, ο οποίος είναι σήμερα στα χέρια του Ελληνικού Δημοσίου και είμαι βέβαιος ότι θα αξιοποιηθεί κατάλληλα».
* * *
Σε χαιρετισμό του ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης τοποθετήθηκε ως εξής: «Σήμερα είναι μια ιστορική ημέρα για την Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης και τους ανθρώπους που έχουν περάσει από εδώ, για την ιστορία που έχει, η οποία συνεχίζεται για την ενημέρωση των πολιτών. Παραλαμβάνουμε εφημερίδες που “έζησαν” έναν αιώνα, περιοδικά που κατέγραψαν έξι δεκαετίες ελληνικής οικονομίας, βιβλία που εκδόθηκαν από το 1857 μέχρι και το 2025. Παραλαμβάνουμε τη μνήμη του ελληνικού Τύπου. Η δημοσιογραφική βιβλιοθήκη της οικογένειας Βοβολίνη είναι κάτι παραπάνω από μια συλλογή. Είναι ένα χρονικό: 768 τεύχη της Βιομηχανικής Επιθεωρήσεως, 1.600 φύλλα εφημερίδων από 166 τίτλους. Εκδόσεις σπάνιες, τόμοι δεμένοι, σελίδες που “μυρίζουν εποχή”. Και φυσικά 910 φύλλα από το Ελληνικόν Αίμα, την εφημερίδα που τυπωνόταν παράνομα στην Κατοχή. […] Αυτό το οποίο συμβαίνει εδώ πρέπει να το δουν τα παιδιά, να το δουν τα σχολεία και πρέπει να περάσει στις επόμενες γενιές άθικτο. Αυτό είναι το δικό μας χρέος, το δικό μας καθήκον».
Η Αλεξάνδρα Κ. Βοβολίνη στο βήμα την ώρα της ομιλίας της. Στο πάνελ από αριστερά διακρίνονται οι: Αντώνης Δ. Παπαγιαννίδης, Ευάνθης Χατζηβασιλείου, Γιάννης Στουρνάρας, Γεωργία Μ. Πανσεληνά, Γιώργος Τσάτσος
Από την πλευρά της η εκδότρια και δωρήτρια της δημοσιογραφικής βιβλιοθήκης της οικογένειας Αλεξάνδρα Κ. Βοβολίνη εξέφρασε την συγκίνησή της, αναφέροντας ότι γεννήθηκε μέσα στα βιβλία που βρίσκονταν πάντα διάσπαρτα στο κοινό γραφείο των δυο αδελφών Βοβολίνη – πατέρα της και θείου της – και παρατήρησε:
«Το γεγονός ότι το δημοσιογραφικό Αρχείο των αδελφών Σπύρου και Κωνσταντίνου Βοβολίνη βρίσκει την οριστική του στέγη στη Βιβλιοθήκη της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, έρχεται να δώσει απάντηση σε μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες που είχα όλα τα χρόνια που το πολύτιμο αυτό υλικό βρισκόταν στα χέρια μου. Όποιοι έχουν βρεθεί με το βάρος μιας πνευματικής κληρονομιάς καταλαβαίνουν καλά τι θέλω να πω.
Ο πατέρας μου, ο Κωνσταντίνος Βοβολίνης, και ο θείος μου, ο Σπύρος Βοβολίνης, υπήρξαν εξαρχής και πάνω απ’ όλα δημοσιογράφοι. Δημοσιογράφοι με την έννοια που εκείνα τα χρόνια είχε το επάγγελμα: στην πρώτη γραμμή, στην καρδιά των γεγονότων, σε συνήθως ταραγμένους καιρούς, χωρίς άλλη διαμεσολάβηση. Χωρίς, κυρίως, τα τεχνικά μέσα και τις δυνατότητες που δίνει η εποχή μας στην πληροφόρηση. Υπήρξαν δημοσιογράφοι του μαχόμενου έντυπου λόγου, σε πολύ δύσκολες εποχές, πολέμου και εχθρικής κατοχής στο ξεκίνημα, αλλά και κατόπιν, για πολλές δεκαετίες, τότε που μέσα από αλλεπάλληλες αντιξοότητες η χώρα πάλευε για την ανασυγκρότησή της. Το δημοσιογραφικό αρχείο των αδελφών Βοβολίνη, το οποίο φιλοξενείται πλέον εδώ, στον φυσικό του χώρο, στη Βιβλιοθήκη της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, αποστολή της οποίας είναι η διαφύλαξη και η αξιοποίηση των αρχείων της νεότερης και σύγχρονης ιστορίας της χώρας μας, αποτελεί μια πολύτιμη ιστορική πηγή. […] Παρακολουθεί βήμα-βήμα την πορεία της βιομηχανίας και της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα, μέσα από τις προκλήσεις και τις αντιξοότητες όλων αυτών των χρόνων και παρέχει πολύ σημαντικές πληροφορίες στον κάθε ειδικώς ενδιαφερόμενο. […]
Τέτοιου είδους ιστορικά τεκμήρια μιλούν από μόνα τους. Χαίρομαι ιδιαίτερα που τα συγκεκριμένα Αρχεία σε τούτο το περιβάλλον, θα είναι πλέον ανοιχτά και προσβάσιμα στην επιστημονική κοινότητα, στους ερευνητές, στους φοιτητές και σε κάθε μελετητή της ιστορίας».
Κατέληξε λέγοντας ότι χαίρεται που «κατάφερε να συμβάλει με την δωρεά αυτή στην ανάδειξη της αρχειακής κουλτούρας που βρίσκεται ακόμη αρκετά πίσω στην Ελλάδα».
Σε δικό της χαιρετισμό η πρύτανις του Παντείου Πανεπιστημίου Χριστίνα Κουλούρη, ως ιστορικός αναφέρθηκε πρώτα στο Μέγα Ελληνικόν και Βιομηχανικόν Λεξικόν του Κωνσταντίνου Βοβολίνη χαρακτηρίζοντάς το “Βικιλεξικό της εποχής του”, καθώς επικέντρωνε την μελέτη στις προσωπικότητες της οικονομικής και πολιτικής ζωής. Παρατήρησε ότι «ζούμε σε μια χώρα η οποία υπερηφανεύεται για το ένδοξο παρελθόν της, πλην όμως μένουμε μόνο σε μια ρητορική επίκληση αυτών των ένδοξων στιγμών χωρίς να έχουμε συνείδηση προστασίας του. Είτε πρόκειται για τις αρχαιότητες είτε για τα αρχεία».
Χαρακτήρισε την δωρεά της Δημοσιογραφικής Βιβλιοθήκης ως την κορωνίδα σειράς δράσεων που συντείνουν στον στόχο της «διατήρησης της ιστορικής μας μνήμης. Ως ιστορικός θεωρώ εξαιρετικά σημαντική την καλλιέργεια της αρχειακής μας συνείδησης και τη διάσωση των πηγών μέσα από τις οποίες η ιστορία μας μελετάται, ερμηνεύεται και επανεκτιμάται».
Από την πλευρά της η Πρόεδρος του ΑΠΕ-ΜΠΕ Άρια Αγάτσα μίλησε για την δημοσιογραφική βιβλιοθήκη που περιέρχεται στην ΓΓΕΕ ως «κομμάτι από τη μνήμη του ελληνικού πολιτικού δημόσιου λόγου. Ίχνη ανθρώπων που πίστεψαν ότι η δημοσιογραφία δεν είναι η τέχνη του πρόσκαιρου λόγου αλλά η ευθύνη του διαρκούς». Για να συμπληρώσει με την παρατήρηση ότι «τα Μέσα αλλάζουν, οι τεχνολογίες αλλάζουν, οι πλατφόρμες αλλάζουν πλην η ευθύνη παραμένει η ίδια […] Με καίρια στοιχεία την κατανόηση των πηγών και την διασταύρωση/fact checking», στοιχεία που εξέφρασε ακριβώς η δωριζόμενη Δημοσιογραφική Βιβλιοθήκη.
Ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου ανέδειξε το πώς «δεν υπάρχει ελευθερία του Τύπου χωρίς μνήμη του Τύπου». Παρατήρησε ότι επί ενενήντα χρόνια η Βιομηχανική Επιθεώρηση (ο βασικός κορμός της δωρεάς) κατέγραψε την πορεία της ελληνικής οικονομίας, από τον Μεσοπόλεμο έως το «ελληνικό οικονομικό θαύμα» και ανέφερε ότι «ένας λαός που ξέρει από πού ήρθε η ευημερία του μπορεί να συζητήσει ώριμα για το πού πηγαίνει». Απευθυνόμενος στη δωρήτρια, σημείωσε ότι «η βιβλιοθήκη δεν φεύγει από μια οικογένεια, περνά από τη μία οικογένεια στην άλλη», από την οικογένεια Βοβολίνη στην «οικογένεια των δημοσιογράφων».
Το φαινόμενο LOCOMONDO, το μεγαλυτερο ελληνικό συγκρότημα που όπου εμφανίζεται προκαλεί ντελίριο ενθουσιασμού με άκρως θετική ενέργεια, με κομμάτια όπως reggae, ska, rock, αλλά και πειραγμένα ρεμπέτικα και παραδοσιακά…
Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής Καλαμάτας, Καλαμάτα 24100
31 Ιουλίου 2026
https://www.more.com/gr-el/tickets/music/festival/locomondo-peloponnese-beer-fest-2026/
Ο διακεκριμένος πιανίστας Ούβε Μάτσκε και η ταλαντούχα και εκφραστική βιολονίστα Δανάη Παπαματθαίου Μάτσκε μάγεψαν το κοινό του MuSifanto με την Σονάτα “Kreutzer” για βιολί και πιάνο αρ. 9 σε Λα Μείζονα, έργο 47, ένα από τα πιο απαιτητικά έργα του L.V. Beethoven. Ακολούθησε η Σουΐτα με τα 6 λαϊκά ισπανικά τραγούδια του Manuel de Falla (που φέτος συμπληρώνονται 150 χρόνια από τη γέννηση του και 80 από τον θάνατο του 1876-1946) στη μεταγραφή του ίδιου του συνθέτη για βιολί από την Suite populaire espagnole και η Δωδεκανησιακή Σουΐτα του Γιάννη Κωνσταντινίδη.
Η βαθιά καλλιτεχνική επικοινωνία μεταξύ των δύο καλλιτεχνών, που αποτυπώθηκε στην εξαιρετική τους ερμηνεία, υπενθύμισε ότι η καλή μουσική δεν προσφέρει μόνο χαρά, αλλά καλλιεργεί και ουσιαστικές ανθρώπινες συνδέσεις μεταξύ μουσικών και ακροατών. (περισσότερα…)
Το Ίδρυμα Μποδοσάκη ανακοίνωσε την απονομή του Αριστείου Μποδοσάκη για το 2026. Τα Αριστεία Μποδοσάκη θα επιδώσει η Α.Ε. ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, κος Κωνσταντίνος Αν. Τασούλας, στην Τελετή Απονομής που θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 25 Ιουνίου 2026 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.
Με το Αριστείο Μποδοσάκη, το Ίδρυμα τιμά διακεκριμένους Έλληνες επιστήμονες για το πρωτοποριακό και διεθνώς αναγνωρισμένο έργο ζωής τους, το οποίο συμβάλλει καθοριστικά στην εξέλιξη της επιστήμης. Για το 2026, το Αριστείο Μποδοσάκη απονέμεται:
Στον τομέα των Τεχνολογικών Επιστημών, στον Χρίστο Παπαδημητρίου, Καθηγητή Πληροφορικής στην τιμητική έδρα της οικογένειας Donovan, Πανεπιστήμιο Columbia, Η.Π.Α.
Στον τομέα των Κοινωνικών Επιστημών, στην Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg, Καθηγήτρια Οικονομικών και Παγκόσμιων Υποθέσεων στην τιμητική έδρα William Nordhaus, Πανεπιστήμιο Yale, Η.Π.Α.
Το Αριστείο απονέμεται ανά διετία σε δυο επιστημονικά πεδία και συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο €100.000 έκαστο.
ΔΕΛΤΙΟ ΤΫΠΟΥ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ
Αριστείο Μποδοσάκη 2026:
Από τη διεύρυνση των ορίων της υπολογιστικής σκέψης στις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης στην κοινωνική ευημερία.
Ο κορυφαίος θεωρητικός της επιστήμης των υπολογιστών, Χρίστος Παπαδημητρίου και η διεθνώς διακεκριμένη οικονομολόγος, Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg, τιμώνται για την καθοριστική τους συμβολή στην επιστήμη.
Το Ίδρυμα Μποδοσάκη ανακοινώνει τους δύο διακεκριμένους Έλληνες επιστήμονες που τιμώνται με το Αριστείο Μποδοσάκη 2026 για το πρωτοποριακό και διεθνώς αναγνωρισμένο έργο ζωής τους, το οποίο συμβάλλει καθοριστικά στην εξέλιξη της επιστήμης
– Στον τομέα των Τεχνολογικών Επιστημών, το Αριστείο Μποδοσάκη 2026 απονέμεται στον Χρίστο Παπαδημητρίου, Καθηγητή Πληροφορικής στην τιμητική έδρα της οικογένειας Donovan, Πανεπιστήμιο Columbia, Η.Π.Α.
– Στον τομέα των Κοινωνικών Επιστημών, το Αριστείο Μποδοσάκη 2026 απονέμεται στην Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg, Καθηγήτρια Οικονομικών και Παγκόσμιων Υποθέσεων στην τιμητική έδρα William Nordhaus, Πανεπιστήμιο Yale, Η.Π.Α.
Τα Αριστεία Μποδοσάκη θα επιδώσει η Α.Ε. ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, κύριος Κωνσταντίνος Αν. Τασούλας, στην Τελετή Απονομής που θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 25 Ιουνίου 2026 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.
Το Αριστείο Μποδοσάκη απονέμεται ανά διετία σε Έλληνες και Ελληνίδες που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στην επιστήμη και συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο €100.000. Αρμόδια για την αξιολόγηση των υποψηφιοτήτων και την επιλογή των βραβευόμενων επιστημόνων είναι η Επιτροπή Αριστείων, στην οποία συμμετέχουν οκτώ διεθνούς κύρους ξένοι επιστήμονες, κάτοχοι κορυφαίων επιστημονικών διακρίσεων, μεταξύ των οποίων το Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών, το BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Prize, το Boltzmann Medal, το Lorentz Medal, το Spinoza Prize και το NIH Director’s Pioneer Award, και εξέχοντα μέλη επιστημονικών ακαδημιών.
«Στόχος του Αριστείου Μποδοσάκη είναι αφενός να αποτελεί την κορυφαία επιστημονική αναγνώριση στη χώρα μας για Έλληνες και Ελληνίδες επιστήμονες που με την αφοσίωσή τους στην επιστήμη, την ακεραιότητα και το δημιουργικό τους πνεύμα διεύρυναν τα όρια της γνώσης, αφήνοντας το αποτύπωμά τους στην εξέλιξη της επιστήμης, αφετέρου να προβάλλει ουσιαστικά πρότυπα για τις γενιές που ακολουθούν», αναφέρει η Πρόεδρος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Μποδοσάκη, Αθηνά Δεσύπρη. «Ο θεσμός στηρίζεται σε μια αυστηρή και αδιάβλητη διαδικασία αξιολόγησης, με τη συμβολή μιας Επιτροπής Αριστείου αποτελούμενης από ξένους επιστήμονες διεθνούς κύρους και κορυφαίου επιστημονικού αποτυπώματος. Με ιδιαίτερη χαρά καλωσορίζουμε
στον κύκλο των βραβευθέντων του θεσμού την κυρία Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg και τον κύριο Χρίστο Παπαδημητρίου.»
Το επιστημονικό έργο ζωής των βραβευόμενων
Χρίστος Παπαδημητρίου: Τα όρια του υπολογισμού
Ο Χρίστος Παπαδημητρίου έχει διαμορφώσει καθοριστικά τη θεωρητική επιστήμη των υπολογιστών.
Η πρώιμη έρευνά του έθεσε τα μαθηματικά θεμέλια της υπολογιστικής πολυπλοκότητας, της αυστηρής μελέτης του τι μπορούν και τι δεν μπορούν να επιλύσουν αποτελεσματικά οι υπολογιστές. Η συνεισφορά του στη θεωρία των προσεγγιστικών αλγορίθμων ανέδειξε όχι μόνο το ότι δυσεπίλυτα προβλήματα βελτιστοποίησης μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω αλγορίθμων που πλησιάζουν αποδείξιμα τη βέλτιστη λύση, αλλά και πότε ακόμα και η προσέγγιση βρίσκεται εκτός των ορίων του εφικτού. Πρωτοπόρησε, επίσης, στη μελέτη προβλημάτων, όπως η εύρεση σημείων ισορροπίας σε παίγνια, στα οποία η μαθηματική θεωρία εγγυάται ότι έχουν λύση, αλλά παραμένουν υπολογιστικά δυσεπίλυτα. Αυτό το σύνολο έργου παρέχει τη γλώσσα και τα εργαλεία, στα οποία στηρίζεται μεγάλο μέρος του σύγχρονου αλγοριθμικού σχεδιασμού.
Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, ο Χρίστος Παπαδημητρίου ακολουθεί ένα φιλόδοξο ερευνητικό πρόγραμμα: τη χρήση της θεωρίας του υπολογισμού ως ερμηνευτικού εργαλείου για την κατανόηση άλλων επιστημών. Είναι ένας εκ των θεμελιωτών της αλγοριθμικής θεωρίας παιγνίων που εισήγαγε την αυστηρή υπολογιστική σκέψη στα οικονομικά και στη στρατηγική συμπεριφορά, έργο που αποδείχθηκε ιδιαίτερα γόνιμο για την κατανόηση του διαδικτύου. Από το 2005, το ενδιαφέρον του επεκτάθηκε στη βιολογία και τη θεωρία της εξέλιξης και, πιο πρόσφατα, στη μελέτη του εγκεφάλου και της τεχνητής νοημοσύνης και συγκεκριμένα στη διερεύνηση των υπολογιστικών και βιολογικών θεμελίων της ευφυΐας και της γλώσσας.
Ο Χρίστος Παπαδημητρίου έχει συμβάλει καθοριστικά στη διάδοση της σύγχρονης θεωρίας του υπολογισμού τόσο στους φοιτητές όσο και σε ευρύτερο κοινό μέσα από διδακτικά συγγράμματα και μυθιστορήματα με κεντρικό άξονα τα μαθηματικά και την πληροφορική.
Σπούδασε στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και στο Πανεπιστήμιο Princeton και δίδαξε στο Harvard, στο MIT, στο Stanford, στο UCSD, στο ΕΜΠ και για 22 χρόνια στο UC Berkeley. Από το 2017 είναι Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Columbia και συνιδρυτής του ελληνικού ερευνητικού ινστιτούτου για την τεχνητή νοημοσύνη «Αρχιμήδης».
Ο Χρίστος Παπαδημητρίου είναι τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από το 2024. Είναι επίσης μέλος της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, της Εθνικής Ακαδημίας Μηχανικών και της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών.
Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg: Εμπειρική ανάλυση του παγκόσμιου εμπορίου και ανάπτυξης
Η Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg είναι κορυφαία ερευνήτρια στο πεδίο της εμπειρικής ανάλυσης της παγκόσμιας εμπορικής πολιτικής και επικεντρώνεται σε ζητήματα διεθνούς εμπορίου και ανάπτυξης. Συνδυάζοντας μικροοικονομικά δεδομένα με δομικά οικονομικά μοντέλα παρήγε εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης στην κοινωνική ευημερία και την άνιση κατανομή του οφέλους της μεταξύ, αλλά και εντός, των χωρών.
Σπούδασε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Freiburg και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές και διδακτορική διατριβή στο Stanford. Υπήρξε Τακτική Καθηγήτρια στα πανεπιστήμια Princeton και Columbia, καθώς και στο πανεπιστήμιο Yale, όπου υπηρετεί σήμερα, κατέχοντας την τιμητική έδρα
Οικονομικών Επιστημών και Διεθνών Υποθέσεων William Nordhaus.
Το έργο της ανέδειξε τον αντίκτυπο των εμπορικών πολιτικών στην παραγωγικότητα των επιχειρήσεων και την ευημερία των καταναλωτών, καθώς και στη φτώχεια, τις ανισότητες και την οικονομική ανάπτυξη, ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες χώρες. Η έρευνά της έδειξε επίσης ότι οι επιπτώσεις της απελευθέρωσης του εμπορίου δεν είναι ομοιόμορφες, αλλά εξαρτώνται από τη δομή των αγορών, τον βαθμό ανταγωνισμού, τις θεσμικές συνθήκες, καθώς και από τις εγχώριες πολιτικές και οικονομικές τριβές.
Κατά τη διάρκεια της θητείας της ως Επικεφαλής Οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, από το 2018 έως το 2020, ενίσχυσε τα πρότυπα διαφάνειας της έρευνας και προώθησε τον σχεδιασμό πολιτικής βάσει τεκμηρίων, διευρύνοντας τον αντίκτυπο του ακαδημαϊκού της έργου και στο πεδίο της πολιτικής. Έχει θητεύσει, επίσης, σε κορυφαίες θέσεις ευθύνης στον επιστημονικό της κλάδο, ως Επικεφαλής της Συντακτικής Επιτροπής του επιστημονικού περιοδικού American Economic Review και Πρόεδρος της Οικονομετρικής Εταιρείας.
Στο πρόσφατο έργο της, αναλύει τις μεταβολές στην παγκοσμιοποίηση, συμπεριλαμβανομένου του εμπορικού πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας και της επανεμφάνισης της βιομηχανικής πολιτικής, καθώς και στον ρόλο των στρεβλώσεων βάσει φύλου στον περιορισμό της οικονομικής συμμετοχής και της ανάπτυξης.
Η Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg είναι μέλος της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των Ηνωμένων Πολιτειών και της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών, καθώς και Διεθνές Μέλος της Βρετανικής Ακαδημίας.
Οι βραβευθέντες του θεσμού:
Μέχρι σήμερα, έχουν διακριθεί με το Αριστείο Μποδοσάκη οι Καθηγητές:
Ιωάννης Ηλιόπουλος (2002), Κυριάκος Νικολάου (2004), Αθανάσιος Φωκάς (2006), Δημήτρης Χριστοδούλου (2006), Ευάγγελος Μουδριανάκης (2009), Χαράλαμπος Μουτσόπουλος (2011), Γεώργιος Χρούσος (2011), Χρύσα Κουβελιώτου (2024) και Νεκτάριος Ταβερναράκης (2024).
Για περισσότερες πληροφορίες:
Τμήμα Επικοινωνίας & Ανάπτυξης Ιδρύματος Μποδοσάκη
Χαρά Τασόγλου, Director of Communications and Development,
Ε-mail: htasoglou@bodossaki.gr, T: 210 6820970, M: 6936152007
Μαριλένα Μάκρη, Community Building Officer,
E-mail: mmakri@bodossaki.gr, T: 210 7225823, M: 6944017000 / 6942554459
Το πρωί της Πέμπτης 9 Ιουίου 2026 απεβίωσε η Αλίκη Περρωτή – Κωνσταντοπούλου σε ηλικία 101 ετών. Η Αλίκη Περρωτή γεννήθηκε το 1925 και αποφοίτησε από την Σχολή το 1943. Στα Μαθητολόγια της Αραχώβης εμφανίζεται από το έτος 1937-38 έως την αποφοίτησή της, στην ΣΤ’ Γυμνασίου, το έτος 1943. Κόρη του Θεόδωρου Κωνσταντόπουλου, γνωστού μηχανικού, που βοήθησε στην ανοικοδόμηση της Ελλάδας μετά τον Β΄Παγκόσμιο πόλεμο. H υποδειγματική φιλανθρωπία της εκτείνεται διεθνώς με προσφορά στην εκπαίδευση στην ιατρική. Eίναι η ευεργέτιδα του “Kωνσταντοπούλειου Nοσοκομείου” στην Aθήνα. Στη Θεσσαλονίκη ίδρυσε το Κολλέγιο Αγροτικής Ανάπτυξης “Δημήτριος Περρωτής” στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή.
Επίσης ίδρυσε την έδρα Αλίκη Περρωτή στο Κέντρο Καινοτόμου Ιατρικής στο John Hopkins της Bαλτιμόρης.
Η κόρη της, Μαρί Λουίζ Μπλουμ (Νικολαΐδη) ανακοίνωσε τον θάνατο στον προσωπικό της λογαριασμό στο facebook μαζί με μία φωτογραφία της θείας της, Πηνελόπης, αδελφής της Αλίκης. που απεβίωσε δύο χρόνια πρίν,τον Ιούλιο 2024.
Το βράδυ της 11.6.2026 πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα «Γεώργιος Καράντζας» της ΕΣΗΕΑ η παρουσίαση του βιβλίου του Κώστα Παπαηλιού «Ο Ελβετός φιλέλληνας Ιωάννης Ιάκωβος Μάγερ και η γέννηση του ελληνικού τύπου».
Το βιβλίο, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παρισιάνου ως ο 7ος τόμος της σειράς «Φιλελληνική Βιβλιοθήκη» φωτίζει τη ζωή και τη δράση του Ελβετού φιλέλληνα Ιωάννη Ιάκωβου Μάγερ, μιας εμβληματικής μορφής της Ελληνικής Επανάστασης, που συνέδεσε το όνομά του με την έκδοση των «Ελληνικών Χρονικών», της πρώτης ουσιαστικά εφημερίδας του αγωνιζόμενου ελληνικού έθνους.
Ο Κώστας Παπαηλιού μιλά για τον Ιωάννη Ιάκωβο Μάγερ, τον πρωτοπόρο του ελληνικού Τύπου
Με αφορμή τη συμπλήρωση 200 χρόνων από την Έξοδο του Μεσολογγίου, το Εθνικό Θέατρο, σε συμπαραγωγή με το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου και σε συνεργασία με τον Δήμο Μεσολογγίου, παρουσιάζει την παράσταση «Η Γυναίκα της Ζάκυθος | Διάλογος στα ερείπια του Μεσολογγίου», σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη.
Με ένα ξεχωριστό σύνολο ηθοποιών και τη Μαρίζα Κωχ να ερμηνεύει τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» ζωντανά επί σκηνής, η παράσταση θα παρουσιαστεί στο Αρχαίο Θέατρο Οινιάδων (5/7), στο Κηποθέατρο Αγρινίου (7/7) και στο Σχολείον της Αθήνας «Ειρήνη Παπά» (29 & 30/8). Ερμηνεύουν (αλφαβητικά): Βίκυ Βολιώτη, Δημήτρης Γεωργιάδης, Μαρία Ζορμπά, Μάνος Καρατζογιάννης, Μαρίνα Μάλλιου, Γιάννης Τσορτέκης. Ερμηνεία – Μουσική «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι»: Μαρίζα Κωχ. Στην παράσταση στο Θέατρο Οινιάδων Μεσολογγίου συμμετέχει η Καθηγήτρια Ιστορίας του ΕΚΠΑ Μαρία Δ. Ευθυμίου. Με αυτή την αφορμή, η ηθοποιός μίλησε στο topontiki.gr. Σχετικά με τη δομή και την υπόθεση της παράστασης είπε ότι «Η Γυναίκα της Ζάκυθος | Διάλογος στα ερείπια του Μεσολογγίου» πραγματεύεται έννοιες όπως Θυσία, Γλώσσα, Ελευθερία. Ιδανικά και εφόδια, δηλαδή, εθνικά.
Η παράσταση αντλεί έμπνευση από τη «Γυναίκα της Ζάκυθος», τον «Διάλογο» και τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» του Διονυσίου Σολωμού. Αφηγείται, μέσα από καταγεγραμμένες προφορικές μαρτυρίες, το χρονικό της Εξόδου. Αποδίδει ένα βαθύτερο «χρέος» -πρώτος τίτλος των «Ελεύθερων Πολιορκημένων»- συλλογικό αλλά και προσωπικό. Πολεμιστές και γυναίκες με αντρικά ρούχα, έχοντας στην αγκαλιά τους τα ναρκωμένα με όπιο παιδιά τους, αποφασίζουν να επιχειρήσουν την ηρωική έξοδο στις 10 Απριλίου 1826, το Σάββατο του Λαζάρου, ξημερώματα της Κυριακής των Βαΐων. Η Βίκυ Βολιώτη τόνισε ιδιαίτερα ότι το γεγονός αυτό της θυσίας των Μεσολογγιτών συντάραξε την υπόλοιπη Ευρώπη, που έως τότε αδιαφορούσε, και έδωσε άλλη τροπή στην Ελληνική Επανάσταση.
SOLOIST FESTIVAL-ΕΡΩΤΑΣ-ΕΞΟΥΣΙΑ-ΘΑΝΑΤΟΣ
Ροτόντα, Πλ.Αγίου Γεωργίου, Θεσσαλονίκη
15 Ιουλίου 2026
Οι διεθνώς καταξιωμένοι καλλιτέχνες Μυρτώ Παπαθανασίου (σοπράνο), Δημήτρης Τηλιακός (βαρύτονος) και Δημήτρης Γιάκας (πιάνο) ζωντανεύουν με τις ερμηνείες τους ένα μοναδικό αφιέρωμα στον Βέρντι, μέσα από σκηνές, ντουέτα και άριες από τις όπερες: Il Trovatore • La Traviata • Simon Boccanegra • Macbeth. Με τίτλο «Έρωτας • Εξουσία • Θάνατος / Amore • Potere • Morte», η συναυλία προτείνει ένα μουσικό και δραματουργικό ταξίδι στις μεγάλες θεματικές που διατρέχουν το έργο του Βέρντι — τον έρωτα, την εξουσία και τη θνητότητα — μέσα από σκηνές, ντουέτα και άριες που σημάδεψαν την ιστορία της όπερας. Οι διεθνώς καταξιωμένοι λυρικοί ερμηνευτές, η σοπράνο Μυρτώ Παπαθανασίου και ο βαρύτονος Δημήτρης Τηλιακός, συναντώνται επί σκηνής σε ένα σπάνιο αφιέρωμα στον μεγάλο Ιταλό συνθέτη, ζωντανεύοντας κορυφαίες στιγμές από τις όπερες Il Trovatore, La Traviata, Simon Boccanegra και Macbeth.
Οι δύο σπουδαίοι καλλιτέχνες αναδεικνύουν τη δραματική δύναμη και το συναισθηματικό εύρος της βερντιανής δημιουργίας, μεταφέροντας το κοινό στον κόσμο των ηρώων, των παθών και των μεγάλων υπαρξιακών συγκρούσεων. Στο πιάνο συμπράττει ο καταξιωμένος πιανίστας Δημήτρης Γιάκας, συμβάλλοντας καθοριστικά στη μουσική και δραματουργική συνοχή της βραδιάς.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
SIMON BOCCANEGRA
• Duetto Simone – Amelia: «Favella il Doge ad Amelia Grimaldi?»
LA TRAVIATA
• Preludio (Πράξη Γ΄) • Aria Violetta: «Addio del passato» • Duetto Violetta – Germont: «Madamigella Valéry…»
MACBETH
• Preludio • Aria Macbeth: «Pietà, rispetto, amore»
IL TROVATORE
• Duetto Leonora – Conte di Luna: «Udiste? Come albeggi la scure al figlio»
https://www.more.com/gr-el/tickets/music/soloist-festival-erotas-eksousia-thanatos/
Αίθουσα Διδασκαλίας
Μουσικής Βιβλιοθήκης
του Συλλόγου οι Φίλοι της Μουσικής
στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
Τρίτη 21 Ιουλίου 2026 | 20:30
Η παρούσα συναυλία μάς ταξιδεύει μέσα από ένα σύνολο υφών και ακουσμάτων στις πολλαπλές πτυχές του Έρωτα.
Ο έρωτας, ένα συναίσθημα έντονο και πολύπλευρο, γεμάτο εαυτό αλλά και κοινωνικούς οδηγούς, προσεγγίζεται θραυσματικά, βιώνοντας σταδιακά όλες του τις πλευρές.
Στο πρώτο μέρος μέσα από τον γερμανικό ρομαντισμό και το «Frauenliebe und- leben» του Robert Schumann, ο έρωτας τοποθετείται σε ένα εδραιωμένο κοινωνικό πλαίσιο, μιας μικρής ερωτικής ιστορίας που διαρκεί μία ολόκληρη ζωή. Από τα πρώτα βλέμματα, στην αδημονία, στη σύνδεση, στον γάμο, την οικογένεια και τέλος το θάνατο. Μία ευρέως γνωστή διαδρομή, που δείχνει όμως να χωράει και να περιλαμβάνει απέραντους κόσμους συναισθηματικών βιωμάτων.
Στο δεύτερο μέρος, ακολουθείται ένα ταξίδι στις διάφορες αντανακλάσεις του κόσμου της επαφής και της άφεσης. Οι γαλλικές mélodies του Gabriel Fauré και του Henri Duparc δημιουργούν μία ονειρική διαδικασία αναζήτησης της σημασίας της σύνδεσης μέσα από το σύννεφο της εντύπωσης. Το πλέγμα αυτό γειώνεται από τις ελληνικές μελωδίες του Μανώλη Καλομοίρη και του Θεόφραστου Σακελλαρίδη, οι οποίες εισάγουν το στοιχείο της λαϊκής αλήθειας που κρύβει μεγάλες δυσκολίες και ομορφιές, εκφρασμένες μέσα από παραμυθένιους παραλληλισμούς. Το ταξίδι τελειώνει στον κόσμο της Όπερας, ο οποίος χαρακτηρίζεται από την έντονη διαστολή των καθημερινών μας συναισθημάτων. Δημιουργείται έτσι ένα μουσικό σύμπαν – καθρέφτης του δικού μας.
Συντελεστές
Η Ευτυχία Γιαννακάκου ξεκίνησε από μικρή την διαδρομή της στον κόσμο της μουσικής. Πρώτη της επαφή με τη σκηνή της Όπερας ήταν η συμμετοχή της στην παιδική χορωδία της Εθνικής Λυρικής σκηνής το 2012 έως το 2016. Στο διάστημα αυτό έλαβε μέρος σε όπερες όπως: Tosca, Werther, La Boheme, The Cunning Little Vixen, Carmen, Η Φόνισσα και άλλες. Στη συνέχεια φοίτησε στην τάξη μονωδίας της Μάτας Κατσούλη, στο ωδείο Athenaeum από όπου έλαβε το δίπλωμά της τον Ιανουάριο του 2026, ως Μεσόφωνος. Παράλληλα τον Φεβρουάριο του 2025 ολοκλήρωσε τις σπουδές της στη σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο στην Αθήνα.
Την Ευτυχία συνοδεύει στο πιάνο ο καταξιωμένος πιανίστας Δημήτρης Γιάκας. Γεννήθηκε στην Αθήνα. Έλαβε δίπλωμα πιάνου από το Εθνικό Ωδείο (τάξη της Μυρτώς Μαυρίκου). Συνέχισε μουσικές σπουδές στην École Normale de Musique του Παρισιού, ειδικότερα στο πιάνο, στη μουσική δωματίου και στη μουσική προετοιμασία όπερας. Κατόπιν άρχισε να μελετά συνοδεία τραγουδιού πλάι στον Ντάλτον Μπόλντουιν. Από το 1982 έως το 1991 εργάστηκε ως πιανίστας-μουσικός εκγυμναστής στην Όπερα του Παρισιού,καθώς και στην όπερα της Λυών , κατόπιν προσκλήσεως του μουσικού διευθυντού της Kent Nagano. Παράλληλα, εμφανίστηκε συνοδεύοντας στο πιάνο τραγουδιστές στο Παρίσι, καθώς επίσης σε πολλές πόλεις και φεστιβάλ της Γαλλίας. Από το 1990 εγκαταστάθηκε πάλι στην Αθήνα, όπου ξεκίνησε την τακτική συνεργασία του με την Εθνική Λυρική Σκηνή και με το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Συνοδεύει τακτικά Έλληνες και ξένους τραγουδιστές σε συναυλίες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Το Art Magazino φιλοξενεί τον διάσημο Τενόρο Μάριο Τζεφίρι, με αφορμή τη συμμετοχή του στην Όγδοη Συμφωνία του Gustav Mahler στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού (29.6.2026), σε μια συνέντευξη εφ’ όλης της ύλης!
Επιστρέφετε στην Αθήνα και στο Ηρώδειο για μια τόσο εμβληματική παραγωγή. Τι σημαίνει προσωπικά για εσάς αυτή η εμφάνιση;
Γεννήθηκα και μεγάλωσα στο Κουκάκι, το Ηρώδειο είναι για μένα πάνω απ’ όλα ένα αναπόσπαστο κομμάτι των γυμνασιακών και φοιτητικών μου χρόνων: αλησμόνητες λυρικές και θεατρικές παραστάσεις, φιλικές παρέες κι αγαπημένες, μαθητικές και αργότερα φοιτητικές, όλοι τότε «επαΐοντες» παρά το νεαρό της ηλικίας μας…
Η παρθενική μου εμφάνιση ήταν με την ορχήστρα και τη χορωδία της ΕΡΤ, της οποίας τότε ήμουν μέλος, σε ένα μικρό ρόλο στο Όνειρο Θερινής Νυκτός του Mendelssohn. Δεκαετίες αργότερα ήρθε το Stabat Mater του Rossini υπό τον Riccardo Muti με την ορχήστρα και χορωδία του Maggio Musicale Fiorentino το 2008 και φέτος μου προτάθηκε ως επιστέγασμα η Όγδοη Mahler.
Η εμφάνιση λοιπόν αυτή αποτελεί για μένα ένα είδος “επιστροφής του Οδυσσέα στην πατρίδα”. Το καλωσόρισμα της επιστροφής ταυτίζεται όμως εν προκειμένω με ένα νέο «εις το επανιδείν», μιας και το Ηρώδειο θα κλείσει από τον Ιούλιο για άγνωστο πόσο χρόνο ακόμη…
Έχετε τραγουδήσει στις μεγαλύτερες σκηνές του κόσμου. Πώς βιώνετε τη διαφορά όταν ερμηνεύετε μπροστά στο ελληνικό κοινό;
Παρόλο που δεν έχω τραγουδήσει στην Ελλάδα τόσο συχνά, όσο θα το ήθελα, ωστόσο, κάθε φορά που έρχομαι για κάποια εμφάνιση, νιώθω πως υπάρχει πραγματικά ένα κοινό που με θυμάται, με αγαπάει και με εκτιμά ως καλλιτέχνη. Αυτό με συγκινεί ιδιαίτερα και με γεμίζει με την επιθυμία να αποδώσω όσο καλύτερα μπορώ προς τέρψιν και ικανοποίησίν αυτού!
Η Όγδοη Συμφωνία του Μάλερ θεωρείται ένα από τα πιο απαιτητικά έργα του συμφωνικού ρεπερτορίου. Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν τενόρο σε αυτό το έργο;
Ας πάρουμε κατ’ αρχήν το έργο αυτό καθεαυτό:
Η όγδοη Συμφωνία χωρίζεται σε δύο μέρη, το πρώτο είναι η μελοποίηση του λατινικού εκκλησιαστικού ύμνου Veni Creator Spiritus – ἐλθέ, πνεῦμα δημιουγόν· το δεύτερο μέρος είναι η τελευταία σκηνή του Φάουστ ΙΙ, της πολύ μεταγενέστερης πεντάπρακτης τραγωδίας που συνέγραψε ο ήδη ηλικιωμένος Goethe με πρωταγωνιστή τον γνωστό ήρωα.
Το δεύτερο και ώριμο τούτο έργο του Goethe δεν έχει σχεδόν καμία σχέση με τον αρχικό Φάουστ της νεανικής συγγραφικής του περιόδου και την λίγο πολύ γνώριμη σε όλους ιστορία του σοφού ανδρός που πωλεί την ψυχή του στον Διάβολο, με σκοπό να αποκτήσει επίγεια και υπερβατική Γνώση και οδηγεί έτσι στην καταστροφή την νεαρή και άδολη Μαργαρίτα.
Εδώ ο Φάουστ, μαζί με το σκοτεινό alter ego του, τον Μεφιστοφελή -ο οποίος σε κάθε πράξη αλλάζει όνομα, μορφή, ακόμη και φύλο – περιπλανιέται στα πιο απίθανα και ετερόκλητα μέρη:
από την αυλή ενός χρεοκοπημένου αυτοκράτορα, όπου, ελλείψει φυσικού χρυσού και πολύτιμων λίθων στο θησαυροφυλάκιο, ο Μεφιστοφελής εφευρίσκει… το χαρτονόμισμα, έως την «κλασική» βαλπουργιανή νύχτα των μαγισσών, που δεν διαδραματίζεται πλέον στην οροσειρά Harz της Γερμανίας , αλλά μεταφέρεται στο ελληνικό καλοκαίρι της θεσσαλικής κοιλάδας ·
από την αρχαία Σπάρτη, όπου αποκτά από την ωραία Ελένη έναν βραχύβιο γιο, τον Ευφορίωνα, έως κάποιο μεσαιωνικό αλχημικό εργαστήριο, όπου μέσα σε ένα Αθανορ παρασκευάζεται ο Homunculus, ένα ανθρωποειδές κατασκεύασμα, ένα προϊόν «τεχνητής νοημοσύνης» θα λέγαμε σήμερα.
Στο τέλος ο Φάουστ φτάνει, ύστερα από πολλές περιπλανήσεις, σε μιαν απόκρυφη οροσειρά, γεμάτη ασκητήρια αναχωρητών. Η ανθρώπινη εντελέχειά του, η τελική και ανώτατη μορφή της εξαγνισμένης από τα γήϊνα ψυχής του, φέρει πλέον την προσομοιαστική ονομασία «Δόκτωρ Μαριάνους» (κατά το πρότυπο ερημίτη θεολόγου, αφιερωμένου στην Θεοτόκο,την οποία ο Goethe προσεγγίζει ως εξιλεαστική και λυτρωτική δύναμη του «αιωνίου θήλεος»). Εκεί θα διασωθεί από τάγματα αγγέλων με την μεσολάβηση της Μεγάλης Μητρός και “ταις πρεσβείαις” κορυφαίων αμαρτωλών γυναικείων μορφών της ιστορίας. Αυτή ακριβώς η τελευταία σκηνή του όρους των ιεροφαντών έχει μελοποιηθεί από τον Mahler στο δεύτερο τμήμα της ογδόης του συμφωνίας.
Άκρατος και μυστηριακός εσωτερισμός, απρόσιτα και συχνά δυσδιάκριτα νοήματα, αλχημεία, χριστιανικό-ροδοσταυρικές νύξεις και θεουργικοί υπαινιγμοί συνυπάρχουν μέσα σε ένα δραματικό ύφος που εναλλάσσεται διαρκώς ανάμεσα στο τραγικό, το κωμικό και το σατυρικό.Όλα αυτά καθιστούν τον δεύτερο Φάουστ ένα εξαιρετικά ακανθώδες και απαιτητικό ανάγνωσμα κι ένα θεατρικό έργο εν μέρει αδύνατο να παιχτεί καθ’ολοκληρία σήμερα !
Η πρόκληση για τον τενόρο; Μα η ίδια όπως και για όλους τους άλλους εμπλεκόμενους καλλιτέχνες: να αποδώσει ένα δυσχερέστατο και πανέμορφο φωνητικά και μουσικά έργο, χωρίς ωστόσο να υποβιβάσει, ή και να καταδικάσει στην αφάνεια την εσώτερη ισχύ του λόγου και την ρώμη των νοημάτων αυτού!
Τι θεωρείτε πως πρέπει να “πάρει μαζί του” ο θεατής φεύγοντας από αυτή τη συναυλία;
Δεν« πρέπει» απλά να πάρει κάτι! Ο θεατής θα εισπράξει θέλοντας και μη μια μουσική θύελλα μιάμιση ωρών ! Αν έπρεπε όμως να απομονώσουμε δύο μηνύματα, θα επέλεγα αφ’ ενός το διάσημο φινάλε του δευτέρου μέρους “ Alles Vergängliche ist nur ein Gleichnis”
Καθετί Εφήμερο είναι μόνο μια παραβολή·
Το Ανεπαρκές μετουσιώνεται σε πραγματικότητα εδώ,
Το Απερίγραπτο εδώ λαμβάνει χώρα
Το «αἰώνιον Θῆλυ» έλκει πάντας άνωθεν!
και αφ’ετέρου την φράση- κλειδί των αγγέλων για τον Φάουστ:
“Gerettet ist das edle Glied der Geisterwelt des Bösen, wer immer strebend sich bemüht, den können wir erlösen”
Διεσώθη το ανώτερο σκέλος από τον φασμοατοειδή κόσμο του Κακού!
ʹΟποιος με κόπο ατέρμονα παλεύει, αυτόν έχουμε τη δυνατότητα να τον λυτρώσουμε!
Από τη Σκάλα του Μιλάνου μέχρι τη Metropolitan Opera της Νέας Υόρκης, έχετε συνεργαστεί με κορυφαίους μαέστρους και σκηνοθέτες. Ποια συνεργασία υπήρξε καθοριστική για την καλλιτεχνική σας πορεία;
Αυτή ήταν αναμφισβήτητα η δωδεκάχρονη συνεχής συνεργασία μου με τον Riccardo Muti.
Παράλληλα με την καριέρα σας, διδάσκετε νέους τραγουδιστές. Τι θεωρείτε ότι λείπει περισσότερο σήμερα από έναν νέο καλλιτέχνη: τεχνική, υπομονή ή προσωπική ταυτότητα;
Η πλήρης καλλιτεχνική αρτιότητα είναι ένας στόχος ιδεώδης, δεν είναι μια εύκολα και καθολικά προσβάσιμη πραγματικότητα, ή μάλλον, πλην σπανίων εξαιρέσεων, δεν επιτυγχάνεται ποτέ πλήρως !
Θα έλεγα ότι μοιάζει με ένα σχολικόν έλεγχο, σαν κι αυτούς που παίρναμε στο Γυμνάσιο : ο ένας έχει 20 στην Ιστορία και 15 στα Μαθηματικά, ο άλλος 19 στη Γυμναστική και 12 στα Αρχαία. Με δύο λόγια, στον καθένα κάτι λείπει! Ο μαθητής που έχει όλους τους βαθμούς του γύρω στο 18 για παράδειγμα θεωρείται, αν όχι ένας άριστος , ωστόσο ένας πάρα πολύ καλός μαθητής! Εκείνος που στο ένα μάθημα έχει 20 και στο άλλο πήρε κάτω απ’τη βάση, προφανώς κάπου χωλαίνει και χρειάζεται επειγόντως ιδιαίτερα. Παρόμοια και ένας τραγουδιστής με άριστη φωνητική τεχνική, αλλά καθόλου προσωπική ταυτότητα, ή σαφώς και το αντίστροφο, δεν θα καταταχθεί ποτέ στο πάνθεον των Μεγάλων Ερμηνευτών.
Ο τραγουδιστής πρέπει να μπορεί εξ’ίσου να επιδείξει «καλούς βαθμούς» σε πολλούς τομείς: φωνή, άρθρωση, τεχνική, μουσικότητα, αντοχή φυσική, μουσική ευφυΐα, χάρισμα μετάδοσης νοημάτων, στιλιστική ακρίβεια, γνώση της Μουσικής, ατομική μόρφωση και καλλιέργεια, έπειτα δημόσιες σχέσεις, επαγγελματισμό, να εμπνέει σοβαρότητα και εμπιστοσύνη και…ο κατάλογος συνεχίζεται.
Τι συμβουλή θα δίνατε σε έναν νέο Έλληνα τενόρο που ονειρεύεται διεθνή καριέρα;
Σε έναν τενόρο εν γένει θα είχα να δώσω πολλές συμβουλές, αν αρχίσω εδώ να τις αναφέρω, θα ξεπεραστούν τα όρια μιας απλής συνέντευξης. Σε έναν Έλληνα τενόρο συγκεκριμένα θα του πρότεινα να έρθει να μελετήσει λίγο μαζί μου, έστω και δοκιμαστικά, είναι διακαής και ανεκπλήρωτος ακόμη πόθος μου να «βγάλω» έναν ωραίο έλληνα σολίστα τενόρο! Μέχρι τώρα με έχουν τιμήσει με την εμπιστοσύνη τους σχεδόν μόνο γυναικείες φωνές από την Ελλάδα και ευθαρσώς έχω να πω ότι δεν το έχουν μετανιώσει…η νέα γενιά λυρικών τραγουδιστριών της Ελλάδας ετοιμάζεται!
Πιστεύετε ότι η όπερα μπορεί ακόμη να αγγίξει νεότερα κοινά; Και αν ναι, με ποιον τρόπο;
Η όπερα, αλλά και γενικότερα η φωνητική κλασική μουσική, αγγίζει και θα αγγίζει πάντοτε κάθε άνθρωπο που αγαπά την μουσική και παράλληλα το θέατρο! Και αυτό δια μέσου δύο κοινών φυσικών νόμων: της ταλάντωσης (oscillation) και του συντονισμού (resonance). Κάθε σώμα που «δονείται» θέτει επίσης σε δόνηση ένα άλλο «συντονισμένο» σώμα που βρίσκεται κοντά του! Δεν υπάρχει περίπτωση ένας άνθρωπος, νέος ή γέρος, πεπαιδευμένος ή απαίδευτος, γνώστης ή αμαθής να μην συγκλονιστεί από τον ανθρώπινο λόγο ντυμένο με μουσική!
Υπάρχει κάποιο έργο που κάθε φορά σας συγκινεί σαν να το ερμηνεύετε πρώτη φορά;
Κάθε έργο όταν το ερμηνεύεις είναι η «πρώτη φορά», με την έννοια ότι δεν παίζει κανένα ρόλο, πώς το ερμήνευσες προχθές, ή πέρυσι, αυτό δεν είναι παρά μόνον μια ανάμνηση. Το έργο ερμηνεύεται μοναδικά την παρούσα στιγμή και μόνο. “Ad hoc” για τους λατινομαθείς!
Αν μπορούσατε να αφιερώσετε αυτή την εμφάνιση σε έναν άνθρωπο ή μια στιγμή της ζωής σας, ποια θα ήταν;
Στην Ειρήνη μου….χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις!
Η Katherina Sandmeier και ο Mario Zeffiri συμμετείχαν σε μία συναυλία στο Ηρώδειο στις 29.6.2026
από την σελίδα του facebook της Katherina Sandmeier:
Στις 29 Ιουνίου, θα έχω την τεράστια τιμή να τραγουδήσω σολιστικά τον ρόλο της Σοπράνο II στην 8η Συμφωνία του Γκούσταβ Μάλερ, τη θρυλική «Συμφωνία των Χιλίων», στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού. Μια συμπαραγωγή του Φεστιβάλ Επιδαύρου Αθηνών και της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, της χορωδίας Ραμόνα Μπαντέσκου, της χορωδίας ΕΡΤ, της χορωδίας της πόλης των Αθηναίων και της Παιδικής και Νεανικής Χορωδίας Rosarte υπό τη διεύθυνση του αξιότιμου μαέστρου Μίχαλ Νεστέροβιτς.
Για πολλούς ανθρώπους, το Ηρώδειο είναι ένα από τα ομορφότερα θέατρα του κόσμου, για μένα είναι κάτι ακόμα πιο προσωπικό. Από τότε που ήμουν μικρό κορίτσι, ήταν όνειρο να σταθώ κάποια μέρα σε αυτή τη σκηνή ως σολίστ, κάτω από την Ακρόπολη και τον Παρθενώνα, στην αγαπημένη μου πατρίδα.
Το να το κάνω αυτό στην 8η Συμφωνία του Μάλερ κάνει την περίσταση ακόμη πιο ξεχωριστή. Αυτό το μνημειώδες έργο, το οποίο ο ίδιος ο Μάλερ θεωρούσε το μεγαλύτερο επίτευγμά του, αποτελεί μια από τις πιο φιλόδοξες και εμπνευσμένες δημιουργίες στην ιστορία της μουσικής, έναν εορτασμό του ανθρώπινου πνεύματος σε μια κλίμακα σχεδόν απαράμιλλη.
Είμαι βαθιά ευγνώμων σε όλους όσους με καθοδήγησαν, με στήριξαν και με πίστεψαν σε όλο αυτό το ταξίδι. Πάνω απ’ όλα, στον υπέροχο αρραβωνιαστικό μου Theo, που στέκεται δίπλα μου σε κάθε θρίαμβο και πρόκληση, και στους εξαιρετικούς γονείς μου, των οποίων η τεράστια αγάπη, η υποστήριξη, οι θυσίες και η ενθάρρυνσή τους έκαναν δυνατό κάθε βήμα αυτού του δρόμου. Ό,τι κι αν πετύχω βασίζεται στα θεμέλια που μου έδωσαν.
Είναι επίσης τεράστια τιμή να μοιράζομαι τη σκηνή με τόσο εξαιρετικούς συναδέλφους, πολλούς από τους οποίους θαυμάζω εδώ και χρόνια:
Ιβόνα Σομπότκα
Δημήτρης Τηλιακός
Άννα Αγάθωνος
Βάσια Αλάτι
Μαίρη-Έλεν Νέσι
#mariozeffiri
Webinar date: Wednesday 24th June, 6.00PM
Fixing social care will be a key challenge for any incoming PM and likely to be a key policy area in the new government. Please register below to join us for another interactive Radix Big Tent Meet the Leaders webinar with David Goodhart, journalist, think tanker and now author of The Care Dilemma: Caring Enough in the Age of Sex Equality and Vicky Pryce, Chair of Radix Big Tent at 6.00pm on Wednesday 24th June.
David Goodhart is currently head of the demography unit at the Policy Exchange think tank. His new book The Care Dilemma: Caring Enough in the Age of Sex Equality is about how rich countries undervalue care work both in the public economy and the family.
Wherever you are on the political spectrum, social care touches everyone; we must all be cared for when we are young, old, and sick. It is an essential component of human living. Who exactly is going to do all that caring in the modern world, given the fact of an ageing population, combined with the mass influx of women into the labour market during the second half of the twentieth century? And how will the new Prime Minister confront these challenging questions?
Vicky Pryce
Vicky Pryce is the Chair of Radix Big Tent and a leading economist and author, whose career includes being Director General for Economics at the Department for Business, Innovation and Skills (BIS), Joint Head of the UK Government Economic Service, and Chief Economist and Partner at KPMG after senior positions in banking and the energy sector. She is currently Chief Economic Adviser at the Centre for Economics and Business Research. Vicky is also Chair of the Economic Advisory Council for the British Chambers of Commerce and a visiting Professor at King’s College, London. She is a patron of Pro-Bono Economics and was co-founder of GoodCorporation, a company set up to advise on business ethics.
David Goodhart
David Goodhart is a journalist, author and think tanker—and father of four—currently head of the demography unit at the Policy Exchange think tank. He is the founder and former editor of Prospect magazine and the former director of the centre-left think tank Demos. His 2013 book The British Dream: Successes and Failures of Post-War Immigration was runner up for the Orwell book prize. In 2017 he published The Road to Somewhere: The New Tribes Shaping British Politics (a Sunday Times bestseller), in which he identified the value divisions in British society between Anywheres and Somewheres that help to explain the Brexit vote and the rise of populism. His subsequent book Head, Hand, Heart: The Struggle for Dignity and Status in the 21st Century argued that many of the modern world’s troubles arise from allocating too much reward and status to just one form of human aptitude: cognitive ability. His new book The Care Dilemma: Caring Enough in the Age of Sex Equality is about how rich countries undervalue care work both in the public economy and the family.
